Açıklama
Tarihin en eski dönemlerine kadar uzanan ve “ilk yazı” olarak kabul edilen “dövme”, çoğunlukla bedeni süsleme, sosyal statüyü belirleme, güç ve cesareti temsil etme ya da herhangi bir topluluğa bağlılık gösterme gibi amaçlarla yapılarak “sessiz iletişim”i sağlayan ve özellikle geçiş ritlerinin bir parçası olan, dünyanın birçok bölgesinde görülen “kültürel evrensel” bir gelenektir.
Dövmeler ve kullanılan motifler, yapıldıkları coğrafya ve kültüre bağlı olarak farklı anlamlar taşır ve "kutsal olanla kurulan ilişkinin sembolü" olarak kabul edilir. Bu sebepten ötürü, özellikle Anadolu'da, bu motiflerin dövme sahibine güç, bolluk, refah, şans, mutluluk ve huzur getirdiğine; ayrıca şifa verici özelliklere sahip olduklarına ve nazardan koruduklarına da inanılmaktadır.
Günümüzde “dövme sanatçılığı” özellikle sosyal medya üzerinde daha çok erkek egemen bir iş alanı olarak da görülmekte ve kadın dövme sanatçıları görece daha az sayıdadır. Bu örnekler arasında bir kadın dövme sanatçısı yaptığı özgün tasarımlarla ve kendine has özgün tarzıyla ön plana çıkmaktadır. Yeliz Dursun, Anadolu kadınlarının duygu ve düşüncelerini kilim tezgâhlarında dokudukları kilimlerdeki motifler aracılığıyla aktardıkları ve somutlaştırdıkları gibi, insanların bedenlerine bu motifleri işlemektedir. Bu geleneksel motifler aracılığıyla ölene kadar o kişinin bedenine “ona kim olduğunu hatırlatan, özüyle ilgili olanı dışarı çıkaran, geçmişten geleni ona yeniden aktaracak olan” bir “mühür” vurmaktadır.
Bu bildiride, kendisiyle gerçekleştirilen derinlemesine görüşmeler sonunda dövme sanatçısı Yeliz Dursun’un, bu mesleği öğrenme ve uygulama süreci, kendi köklerine yaptığı yolculuk ve dövmelerinde kullandığı geleneksel Anadolu motifleri, bu motiflerin anlamları ve yaptığı dövmelerin danışanları tarafından dile getirilen “hikâyeleri” etnografinin “hayat hikâyesi” tekniği kullanılarak aktarılmaktadır.
| Anahtar Kelimeler | Keywords | Geleneksel Anadolu motifleri, Dövme, Yeliz Dursun, Geleneksel bilgi, Hayat hikâyesi tekniği. |
|---|
