Uluslararası Gelenekten Geleceğe Anadolu Motifleri Sempozyumu

14 May 2026 08:30 → 16 May 2026 18:00 Europe/Istanbul

Mersin

Anadolu’nun zengin motif mirasını kültürel süreklilik, estetik anlam dünyası ve çağdaş yaratıcılık bağlamında yeniden değerlendirmeyi amaçlayan bu sempozyum; bilimsel ve sanatsal bir buluşmadır. Tekstil sanatlarında, grafik tasarımda, geleneksel el sanatlarında ve dijital sanatlarda kullanılan Anadolu motifleri disiplinler arası bir perspektifle ele alınmaktadır.

Etkinlik, Hayat Boyu Öğrenme Genel Müdürlüğü öncülüğünde Mersin Olgunlaşma Enstitüsü ve Mersin Üniversitesi iş birliğiyle düzenlenmekte olup; akademisyenleri, araştırmacıları, tasarımcıları, öğrencileri ve konuya ilgi duyan tüm paydaşları bir araya getirmeyi hedeflemektedir.

Sempozyum Kapsamı

• Anadolu motiflerinin tarihsel gelişimi ve kültürel sürekliliği

• Geleneksel ve çağdaş sanat pratiklerinde motif kullanımına ilişkin örnekler

• Motiflerin tasarımı, eğitimi ve dijital üretim alanlarındaki yeni uygulamalar

• Kültürel mirasın korunması ve gelecek kuşaklara aktarılması

Bu çerçevede sempozyum, hem kültürel mirasın korunmasına hem de Anadolu motiflerinin ulusal ve uluslararası düzeyde görünürlüğünün artırılmasına katkı sunmayı amaçlamaktadır.

ABSTRACT TEXT TEMPLATE ENGLISH

ÖZET METİN ŞABLONU TÜRKÇE

14 Mayıs Per

08:30 → 09:30 Kayıt / Registration

09:30 → 10:30 Açılış Töreni ve Protokol Konuşmaları

10:30 → 10:45 Ara

10:45 → 12:00 Davetli Konuşmalar / Keynote Speeches

12:00 → 13:00 Öğle Molası / Lunch Break

13:00 → 14:30 1. Oturum Bildiri Sunumları

13:00 Gelenek Ve Modernite Arasında Bir Motif: Hüyükteki Nar Ağacı Romanında “Nar Ağacı” A Motif Between Tradition And Modernity: The “Pomegranate Tree” In Yaşar Kemal’s Hüyükteki Nar Ağacı

Bu bildiri, Yaşar Kemal’in Hüyükteki Nar Ağacı romanında merkezî bir simge olarak kurgulanan “nar ağacı” motifini, gelenek ve modernite arasındaki çatışma alanında incelemeyi amaçlamaktadır. Roman, Çukurova’da tarımda makineleşmenin hız kazanmasıyla birlikte mevsimlik tarım işçilerinin emek alanlarının daralmasını, işsizliği, yoksulluğu ve buna eşlik eden toplumsal çözülmeyi odağına alır. Bu çerçevede romanda nar ağacı, yalnızca bireysel bir inanç nesnesi olmanın ötesinde, kolektif umudun ve folklorik direnç biçimlerinin yoğunlaştığı bir merkez olarak belirir.
Romanda, nar ağacı etrafında şekillenen anlatılar, ağacın kutsal bir kökene bağlanması, şifa dağıttığına inanılması ve çeşitli tabularla çevrelenmesi aracılığıyla folklorik düşünme biçimlerinin sürekliliğini temsil eder. Buna karşılık romanın modernist boyutu, traktör ve biçerdöver imgeleriyle somutlaşan makineleşme süreci üzerinden kurulur. Bu imgeler, yalnızca teknik ilerlemeyi değil, geleneksel emek ilişkilerinin tasfiyesini ve insan-doğa dengesinin bozulmasını da simgeler.
Bu çalışma, nar ağacına yapılan yolculuğu, umut ile modernist gerçeklik arasındaki çatışmanın anlatısal bir ekseni olarak değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Yolculuğun sonunda görkemli bir ağaç yerine kurumuş bir kökle karşılaşılması, folklorik anlatının maddi düzlemde çözülüşünü simgelerken, bu kökün yine de kutsanması folklorun psikolojik ve kültürel bir direnç alanı olarak varlığını sürdürdüğünü gösterir. Bu sebeple nar ağacı motifi, Hüyükteki Nar Ağacı romanında folklorun modernleşme karşısındaki kırılgan ama vazgeçilmez işlevini görünür kılan çok katmanlı bir motif olarak okunmaktadır.

This paper examines the “pomegranate tree” motif—constructed as a central symbol in Yaşar Kemal’s Hüyükteki Nar Ağacı—within the conflict zone between tradition and modernity. Set against the backdrop of accelerating agricultural mechanization in Çukurova, the novel foregrounds the shrinking labor opportunities of seasonal farmworkers, along with the unemployment, poverty, and social disintegration that follow. In this context, the pomegranate tree emerges not merely as an object of individual belief, but as a narrative center where collective hope and folkloric forms of resistance converge.
The stories woven around the tree—its sacred origin, its reputed healing powers, and the taboos surrounding it—represent the continuity of folkloric modes of thinking. By contrast, the novel’s modernist dimension is articulated through images of mechanization, especially tractors and combine harvesters. These figures signify not only technical progress but also the liquidation of traditional labor relations and the disruption of the human–nature balance.
The paper interprets the journey toward the pomegranate tree as a narrative axis of tension between hope and modernist realism. The travelers’ encounter with a withered root instead of a magnificent tree symbolizes the dissolution of folkloric narrative at the material level; yet the continued veneration of this remnant indicates that folklore persists as a psychological and cultural field of resistance. Thus, the pomegranate tree motif can be read as a multilayered symbol that renders visible folklore’s fragile yet indispensable function in the face of modernization in Hüyükteki Nar Ağacı.

13:15 Kurucu Mitten Öznel Krize: Burla Hatun’dan Aysel’e Kadın Motifinin Dönüşümü

Anadolu anlatı geleneğinde motifler, estetik tekrarlar olmanın ötesinde kültürel bellek ve kolektif hafızanın kurucu ve düzenleyici formlarıdır. Sözlü gelenekte kadın figürü; evlilik, soyun devamı, fedakârlık ve ölüm gibi eşik durumları anlamlandıran sembolik bir merkez olarak yapılandırılmıştır. Bu yapı, bireysel karakter inşasından ziyâde kolektif ontolojinin kurulmasına hizmet ederek kültürel belleği de yıllar içerisinde oluşturur. Kültürel belleğin içerik değil biçim aktarımı üzerinden işlediğini ileri süren Jan Assmann’ın yaklaşımı, kadın motifinin tarihsel dolaşımını kopuş kavramıyla değil, biçim değiştiren süreklilik üzerinden düşünmeyi mümkün kılar. Moderniteyle birlikte anlatı rejimi ve zamansallık dönüşür. Mitik bütünlüğe dayalı aşkın referans sistemi çözülürken sembolik formlar, içkinleşmiş ve sekülerleşmiş bir düzleme taşınmıştır. Bu sekülerleşme, motifin ortadan kalkması değil, kurucu anlamın kolektif zeminden öznel bilinç alanına aktarılması anlamına gelir.
Kendisi de eşik bir eser olan Dede Korkut Kitabı’nda Burla Hatun, epik zamanın kolektif ufku içinde asaleti ve gücü temsil eder. Ölümün elinden kocasını ve oğlunu kurtaracak kadar cesur bir örnektir. Aynı zamanda kadın figürü, soyun ve düzenin sembolik garantisidir. Buna karşılık Ölmeye Yatmak’ta Aysel, modern romanın parçalı zamansallığında, kendi geçmişini de şekillendiren ülkenin geçmişi arasına sıkışmış, ölüm düşüncesini içsel/öznel bir kriz alanı ve hesaplaşma alanı olarak gören kadın figürüdür. Ölüm artık aşkın bir düzenin parçası değil, benliğin çözülme ihtimalini taşıyan varoluşsal bir sınırdır. Ancak Aysel’in intihardan vazgeçerek yataktan kalkışı, motifin tümüyle çözülmediğini, kurucu işlevin kolektif eşikten öznel eşiğe doğru yer değiştirdiğini gösterir. Aysel’in olduğu noktaya gelmesini sağlayan mücadeleci geçmişi, Burla Hatun’un modern dönem yansımasıdır. Bu dönüşümü yalnızca bireyin yabancılaşması üzerinden okumak yeterli değildir. Bunun yerine epik bütünlükten problematik özne yapısına geçişi tartışan Georg Lukács ile anlatı ve zamansallık ilişkisini hermeneutik düzlemde ele alan Paul Ricoeur’un kavramsal çerçeveleri ışığında değerlendirilmelidir.
Çalışma, karşılaştırmalı metin çözümlemesi yöntemiyle, kadın motifinin Anadolu kültürel belleğinde mitik kuruculuktan modern öznel krize doğru geçirdiği işlevsel dönüşümü analiz etmeyi amaçlamaktadır. Böylece çalışma modernitenin yarattığı yapısal ve anlamsal dönüşümlere rağmen kadın motifinin sembolik sürekliliğini koruduğunu ancak bu sürekliliğin artık aşkın kolektif referanslardan ziyâde içkin, seküler ve öznel bir anlatı formu içinde yeniden kurulduğunu ileri sürmektedir.

Mersin Sempozyum Özet.docx

Mersin Sempozyum Özet.docx

13:30 Somut Olmayan Kültürel Miras Bağlamında Geleneksel Çocuk Oyunlarının Motif Yapısı ve Kültürel Bellek

Somut olmayan kültürel miras; toplumların tarihsel birikimini, değerler sistemini ve kolektif hafızasını kuşaktan kuşağa aktaran sözlü ve performatif kültür unsurlarını kapsamaktadır. Bu mirasın önemli bileşenlerinden biri olan geleneksel çocuk oyunları, yalnızca eğlence ve rekabet ortamı sunan etkinlikler değil; aynı zamanda inanç, ritüel, toplumsal norm ve kültürel kodları bünyesinde barındıran zengin bir motif yapısına sahiptir. Bu çalışmanın amacı, Anadolu sahası geleneksel çocuk oyunlarında yer alan motifleri somut olmayan kültürel miras perspektifinden ele alarak söz konusu motiflerin kültürel bellek ve toplumsal düzenin aktarımındaki işlevlerini ortaya koymaktır. Bu bağlamda araştırmanın kapsamını, Bolu ili ve çevresinde derlenen geleneksel çocuk oyunları oluşturmaktadır. Çalışmada özellikle inanç ve ritüel motifleri, ceza ve ödül mekanizmalarındaki motifler, sözlü kültür ve tekerleme motifleri, rol ve toplumsal düzen motifleri ile hayvan ve doğa motifleri üzerinde durulmuştur. Bu motifler, içerisinde taşıdıkları sembolik anlamlar, kültürel referanslar ve toplumsal işlevleri bakımından incelenmiştir. Çalışma kapsamında elde edilen saha verileri Bolu yöresiyle sınırlı olup Anadolu’nun tüm oyun kültürünü temsil etme iddiası taşımamaktadır. Bu yönüyle araştırma, yerel bir örneklem üzerinden genel eğilimleri ortaya koymayı amaçlayan sınırlı bir alan çalışması niteliğindedir. Çalışma, nitel araştırma yöntemine dayalı olarak yapılandırılmıştır. Veri toplama sürecinde katılımlı gözlem, sözlü kaynak kişilerle yapılan görüşmeler ve doküman incelemesi tekniklerinden yararlanılmış; elde edilen veriler halk bilimi ve kültürel çözümleme yöntemleri çerçevesinde tematik ve işlevsel analiz yoluyla değerlendirilmiştir. Elde edilen bulgular, geleneksel çocuk oyunlarında yer alan motiflerin somut olmayan kültürel mirasın aktarımında önemli bir işlev üstlendiğini göstermektedir. İnanç ve ritüel motifleri kadim kültürel katmanları günümüze taşırken, ceza ve ödül motifleri toplumsal normların ve adalet anlayışının içselleştirilmesine katkı sunmaktadır. Sözlü kültür ürünlerinden olan tekerlemelerde tespit edilen motifsel unsurlar dilsel ve sembolik aktarımın sürekliliğini sağlamakta; oyuncu rolleri çerçevesinde belirlenen motifler ise toplumsal düzenin, sosyal hiyerarşinin ve sorumluluk bilincinin oluşumuna zemin hazırlamaktadır. Hayvan ve doğa motifleri, insan-doğa ilişkisini ve kültürel hafızanın mitolojik izlerini yansıtan önemli göstergeler olarak öne çıkmaktadır. Tüm bu yönleriyle geleneksel çocuk oyunları, Anadolu’nun kültürel belleğini ve simgesel mirasını yaşatan dinamik bir somut olmayan kültürel miras alanı olarak değerlendirilebilir.

ABSTRACT-TEXT-TEMPLATE-ENGLISH.docx

Somut Olmayan Kültürel Miras Bağlamında Geleneksel Çocuk Oyunlarının Motif Yapısı ve Kültürel Bellek.docx

13:45 Kültürel Miras Unsurlarımızdan Mersin Boncuk Oyalarından Örnekler

El Sanatlarımızdan Mersin Boncuk Oyalarının özellikleri ve örnekleri aktarılacaktır.

ABSTRACT-TEXT-TEMPLATE-ENGLISH.docx

OZET-METIN-SABLONU-TURKCE.docx

14:00 Maddi Kültürde Motifin Anlam Dünyası: Tekstil, Nakış ve Takı Sanatlarında Kültürel Belleğin İzi ve Süreklilik

Motifler toplumun kültürel hafızasını taşıyan, estetik anlayışını ve sembolik dünyasını yansıtan önemli görsel unsurlardır. Tekstil, dokuma, nakış, geleneksel giyim kuşam ve takı tasarımlarında kullanılan motifler, sadece süsleme amacı taşımamakta aynı zamanda toplumsal belleğin, inanç sistemlerinin ve kültürel kimliğin görsel anlatım biçimleri olmaktadır. Anadolu coğrafyasında yüzyıllar boyunca dokuma, nakış, giyim kuşam ve takı sanatlarında kullanılan motifler, bireysel duygu ve düşüncenin yanı sıra toplumsal değerlerin de sembolik ifadesi olmuştur. Bu çalışma; Anadolu’daki tekstil ve süsleme sanatlarında yer alan motif envanterini inceleyerek bu motiflerin anlam dünyasını, kullanım alanlarını ve kültürel süreklilik içerisindeki rolünü değerlendirmeyi amaçlamaktadır.

EBRU AKSU GÜMÜŞ.docx

14:15 Düğümden PİKSELE: Türk Kilim Motiflerinin 3B Modellenmesi

Türk motifleri, binlerce yıllık bir birikimin neticesinde dokuyucunun inançlarını, değerlerini ve toplumsal yapısını yansıtan eşsiz birer kültürel mirastır. Ancak günümüzde geleneksel dokumacılığın azalması ve fiziksel koruma zorlukları, bu motiflerin özgün formlarıyla gelecek kuşaklara aktarılmasını risk altına sokmaktadır. Bu çalışma, geleneksel Türk kilim motiflerinin yersel fotogrametri yöntemiyle yüksek doğrulukta dijitalleştirilmesini ve 3 boyutlu (3B) olarak arşivlenmesini amaçlamaktadır. Çalışma kapsamında, Mersinin köylerinden temin edilen özgün kilim örnekleri materyal olarak seçilmiştir. Veri toplama aşamasında, düşük maliyetli amatör bir dijital kamera kullanılarak nesneler farklı açılardan ve uygun bindirme oranlarıyla fotoğraflanmıştır. Elde edilen görüntüler, fotogrametrik değerlendirme süreçleri için Photomodeler yazılımına aktarılmıştır. Yazılım içerisinde gerçekleştirilen kamera kalibrasyonu ve yöneltme işlemlerinin ardından, motiflerin geometrik detaylarını en ince ayrıntısına kadar yansıtan yoğun nokta bulutları ve doku kaplamalı 3B modelleri üretilmiştir. Çalışma sonucunda, fotogrametrik yöntemin motiflerin desen ve form özelliklerini bozmadan, milimetrik hassasiyetle dijital ortama aktarabildiği tespit edilmiştir. Üretilen 3B modellerin sadece görsel birer arşiv materyali olmakla kalmayıp, aynı zamanda restorasyon ve yeniden üretim süreçlerinde birer altlık veri olarak kullanılabileceği görülmüştür. Bu metodoloji, somut olmayan kültürel mirasın dijital yöntemlerle korunması ve Türk motiflerinin modern disiplinlerle (tasarım, mimari vb.) entegrasyonu için sürdürülebilir bir model sunmaktadır.

OZET_Ulvi_Yigit_TURKCE.docx

13:00 → 14:15 2. Oturum Bildiri Sunumları

13:00 → 14:15 3. Oturum Bildiri Sunumları

13:00 → 14:15 4. Oturum Bildiri Sunumları

13:00 → 14:15 5. Oturum Bildiri Sunumları

14:15 → 14:30 Ara

14:30 → 15:45 6. Oturum Bildiri Sunumları

14:30 → 15:45 7. Oturum Bildiri Sunumları

14:30 → 15:45 8. Oturum Bildiri Sunumları

14:30 → 15:45 8. Oturum Bildiri Sunumları

14:30 → 15:45 10. Oturum Bildiri Sunumları

15:45 → 16:00 Ara

16:00 → 17:00 11. Oturum Bildiri Sunumları

16:00 → 17:00 12. Oturum Bildiri Sunumları

16:00 → 17:00 13. Oturum Bildiri Sunumları

16:00 → 17:00 14. Oturum Bildiri Sunumları

16:00 → 17:00 15. Oturum Bildiri Sunumları

17:00 → 18:00 16. Oturum Bildiri Sunumu