Açıklama
Antik dönem Yunan mimarisinde görülen iki ana düzenden biri olan İonik Düzen, özellikle Anadolu’nun antik dönem bölgelerinden İonia’da (Batı Anadolu) gelişerek yaygınlaşmış bir düzen olarak karşımıza çıkmaktadır. Mimari olarak, bir diğer antik Yunan mimari düzeni olan Dor Düzeni’nden estetik yapısı ile ayrılan İonik düzen, daha zarif, daha süslü ve ince bir yapıya sahiptir. Diğer taraftan İonik Düzen’in en belirgin farklılıklarından bir tanesi sahip olduğu başlık tipidir. Tek yönlü ve tamamen bezemesiz olan Dorik başlığa karşılık İonik başlık iki yönlü, çok bezemeli ve cepheden bakıldığında yanlarda birer spiral şeklinde içe kıvrılarak biten volütlere sahip bir başlık biçimidir. İonik başlığın bu özel şeklinin kökenini Megiddo-Hazor (Suriye-Filistin Bölgesi) başlıklarına, Mısır’da yetişen lotus çiçeğinin, palmiye ağacının ve papirüs bitkisinin kıvrımlarına veya bitkisel kökenli duvar bezemelerine, Asur mühürlerindeki tasvirlere dayandıran arkeolojik çalışmalar olmasına rağmen genel olarak günümüzde kökenini ahşap mimarinin yapısal özelliklerine dayandıran, diyakronik olarak baskın görüş hakimdir. Ancak bir mimari düzen olarak batı Anadolu’da gelişen ve Ege Dünyası’na yayılan İonik Düzen’in bu özel başlığının Çatalhöyük’ten beri Anadolu’nun çeşitli kültür ürünlerinde görülen ve devamlılığı takip edilebilen Koçbaşı motifiyle olan ilişkisi göz ardı edilmiş veya incelenmemiştir.
Bu bildiride, İonik Başlığın Koçbaşı motifiyle olan tarihsel ve bezemesel ilişkisi incelenerek, bu topraklarda doğan İonik başlık ile yine bu topraklarda binlerce yıldır kullanılmakta olan Koçbaşı motifinin kökensel birliği ortaya konmaya çalışılacaktır.
The Ionic Order, one of the two principal orders observed in ancient Greek architecture, emerged and became widespread particularly in Ionia (Western Anatolia), one of the ancient regions of Anatolia. Architecturally, the Ionic Order distinguishes itself from the Doric Order-another ancient Greek architectural order-through its aesthetic structure, being more elegant, more ornate, and more slender in form. One of the most distinctive features of the Ionic Order is its capital type. In contrast to the Doric capital, which is unidirectional and completely devoid of ornamentation, the Ionic capital is bidirectional, richly decorated, and characterized-when viewed from the front-by volutes that terminate in inwardly curving spiral forms on either side. Although there are archaeological studies that trace the origin of this distinctive form of the Ionic capital to the Megiddo-Hazor (Syro-Palestinian region) capitals, to the curls of the lotus flower, palm tree, and papyrus plant native to Egypt, to vegetal wall ornaments, or to depictions found on Assyrian seals, the dominant diachronic view today generally attributes its origin to the structural characteristics of wooden architecture. However, the possible relationship between this distinctive capital of the Ionic Order-developed in Western Anatolia and subsequently disseminated throughout the Aegean World-and the ram’s head motif, which has been present since Çatalhöyük in various cultural products of Anatolia and whose continuity can be traced over time, has either been overlooked or insufficiently examined.
In this paper, the historical and ornamental relationship between the Ionic capital and the ram’s head motif will be analyzed, and an attempt will be made to demonstrate the essential unity of origin between the Ionic capital, which emerged in these lands, and the ram’s head motif, which has been used in the same region for thousands of years.
| Anahtar Kelimeler | Keywords | İonik, Koçbaşı, Volüt, Spiral, Anadolu / İonic, Ram’s Head, Volute, Spiral, Anatolia |
|---|
