Açıklama
Bu çalışma, Yörük kültürüne ait geleneksel nesnelerin ve motiflerin temsil ve sürdürülebilirlik bağlamında yeniden anlamlandırılmasını, Türkiye’nin Milli Uzay Programı kapsamında Alper Gezeravcı tarafından uzaya götürülen Yörük kültürüne ait nesneler üzerinden ele almaktadır. Mersin Üniversitesi Yörük Kültürü Uygulama ve Araştırma Merkezi tarafından yürütülen bu süreç, Yörük kimliğinin görünürlüğünü artırmayı, kültürel belleğin sürekliliğini sağlamayı ve geleneksel motiflerin evrensel ölçekte temsilini amaçlamaktadır.
Çalışmanın çıkış noktası, Türkiye’nin ilk astronotu Sayın Alper Gezeravcı’nın Yörük kimliğini vurgulayarak uzaya Yörük kültürüne ait nesneler götürme isteğini kamuoyu ile paylaşmasıdır. Bu doğrultuda, Yörük kültürünü en iyi şekilde temsil edebilecek motif ve nesnelerin belirlenmesi amacıyla kapsamlı bir değerlendirme süreci yürütülmüştür. Teknik sınırlamalar göz önünde bulundurularak tahta kaşık, bakraç, mekik, heybe, eğirtmeç ve çaltı ağacından yapılan nazarlıklar gibi çeşitli nesneler incelenmiş; sembolik değerleri, temsil gücü ve fiziksel uygunlukları açısından yapılan değerlendirmeler sonucunda “eğirtmeç” ile “kurt başı” ve “koçboynuzu” motifli çaltıdan yapılmış nazarlıklar seçilmiştir.
Kurt ve koçboynuzu motifleri, Türk kültüründe cesaret, güç, süreklilik ve koruyuculuk gibi anlam katmanları taşımaktadır. Yörük kimliğinin görünürlüğüne katkı sağlayan bu sürecin anlatıldığı bu çalışmada, nazardan korunma inancının ve kültürel hafızanın somut bir ifadesi olarak çaltı ağacından yapılan “koçboynuzu” ve “kurtbaşı” nazarlıklardaki motiflerin sembolik anlamları kültürel bellek bağlamında değerlendirilmiştir. Geleneksel olarak çaltı ağacından yapılan ve nazardan korunma amacıyla kullanılan bu nazarlıklar (amulet), Yörüklerin doğayla olan kadim bağını ve inanç sistemini yansıtan somut birer göstergedir. Bu motifler, dağ köylerinde Yörük kültürünü bizzat yaşayan ustalar tarafından, geleneğin içinden gelen bir üretim süreciyle ve el işçiliğiyle hazırlanmıştır. Bildiride, bu motiflerin sadece estetik birer figür değil, aynı zamanda kolektif bellek ve aidiyet duygusunun birer parçası olduğu vurgulanmaktadır.
Sonuç olarak bu çalışma, geleneksel motiflerin somut olmayan kültürel miras unsurlarının güçlü bir kültürel temsil aracı olarak işlev görebileceğini ortaya koymaktadır. Yörük motiflerinin uzay bağlamında temsil edilmesi, somut olmayan kültürel mirasın korunması, yaygınlaştırılması ve gelecek kuşaklara aktarılması açısından önemli bir örnek teşkil etmektedir.
Anahtar Kelimeler: Yörük kültürü, Alper Gezeravcı, somut olmayan kültürel miras, kültürel bellek, kültürel temsil, kültürel sürdürülebilirlik
| Anahtar Kelimeler | Keywords | Yörük kültürü, Alper Gezeravcı, SOKÜM, kültürel bellek, kültürel temsil, kültürel sürdürülebilirlik |
|---|
