Açıklama
Mersin Yörük dokuma geleneği, Anadolu göçebe kültürünün estetik, sembolik ve kimliksel kodlarını taşıyan önemli bir somut olmayan kültürel miras alanıdır. Dokuma yüzeylerinde yer alan motifler; aidiyet, korunma, bereket ve insan-doğa ilişkisi gibi çok katmanlı anlam yapıları içermekte ve kültürel belleğin kuşaklar arası aktarımında görsel bir ifade aracı olarak işlev görmektedir. Bu motiflerin çağdaş tasarım disiplinleri içinde yeniden yorumlanması, kültürel sürdürülebilirlik bağlamında önemli bir araştırma alanı oluşturmaktadır. Bu çalışma, Mersin Yörük dokumalarında yer alan Anadolu motiflerinin çağdaş takı tasarımına kapsül koleksiyon modeli çerçevesinde aktarımını incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırmanın temel problemi, iki boyutlu dokuma yüzeyinde bulunan motiflerin anlam bütünlüğü korunarak üç boyutlu metal takı formuna dönüştürülmesidir. Bu bağlamda kapsül koleksiyon yaklaşımı; belirli bir kavramsal çerçeveye dayanan, sınırlı sayıda ve bütüncül tasarım dili taşıyan bir ürün grubu olarak ele alınmış ve takı tasarım sürecine uyarlanmıştır. Araştırma nitel yöntem doğrultusunda yürütülmüş; belge analizi, görsel çözümleme ve uygulamalı tasarım süreci birlikte değerlendirilmiştir. Motifler tematik ve biçimsel açıdan analiz edilmiş; soyutlama, stilizasyon ve yeniden biçimlendirme yöntemleri aracılığıyla çağdaş takı formlarına dönüştürülmüştür. Çalışma kapsamında on farklı kategoride özgün tasarımlar geliştirilmiş; koleksiyon bütünlüğü ortak form dili ve malzeme birliği üzerinden sağlanmıştır. Üretim sürecinde 14 ayar altın, Türkiye kuyumculuk sektörünün teknik ve ekonomik koşulları doğrultusunda stratejik bir malzeme tercihi olarak belirlenmiştir. Sonuç olarak çalışma, Anadolu motiflerinin çağdaş takı tasarımı aracılığıyla yeniden yorumlanmasının kültürel ve ekonomik sürdürülebilirliğe katkı sunan araştırma temelli bir tasarım modeli ortaya koyduğunu göstermektedir.
The Mersin Yoruk weaving tradition constitutes an important domain of intangible cultural heritage that carries the aesthetic, symbolic, and identity-based codes of Anatolian nomadic culture. The motifs found on weaving surfaces embody multilayered structures of meaning such as belonging, protection, fertility, and the human–nature relationship, and function as a visual means of expression in the intergenerational transmission of cultural memory. The reinterpretation of these motifs within contemporary design disciplines constitutes a significant field of research in the context of cultural sustainability. This study aims to examine the transfer of Anatolian motifs found in Mersin Yoruk weavings into contemporary jewelry design within the framework of the capsule collection model. The primary problem of the research is the transformation of motifs located on a two-dimensional woven surface into three-dimensional metal jewelry forms while preserving their semantic integrity. In this context, the capsule collection approach is considered as a product group based on a specific conceptual framework, consisting of a limited number of designs and carrying a holistic design language, and it has been adapted to the jewelry design process. The research was conducted in line with a qualitative methodology; document analysis, visual analysis, and the applied design process were evaluated together. The motifs were analyzed in thematic and formal terms and transformed into contemporary jewelry forms through methods of abstraction, stylization, and reformation. Within the scope of the study, original designs were developed in ten different categories; the unity of the collection was achieved through a common formal language and material coherence. During the production process, 14-karat gold was determined as a strategic material preference in accordance with the technical and economic conditions of the Turkish jewelry sector. As a result, the study demonstrates that the reinterpretation of Anatolian motifs through contemporary jewelry design presents a research-based design model that contributes to cultural and economic sustainability.
| Anahtar Kelimeler | Keywords | Yörük, Dokuma, Motif, Takı, Sürdürülebilirlik. Yoruk, Weaving, Motif, Jewelry, Sustainability. |
|---|
