Konuşmacılar
Açıklama
Özet
Türk el sanatları geleneğinde halı dokumacılığı, motif repertuarı ve sembolik diliyle toplumsal hafızanın en köklü taşıyıcılarından biridir. Kayseri ve çevresi, tarihsel süreçte Bünyan ve Yahyalı halıları ile bu geleneğin merkezinde yer almış; ancak değişen üretim koşulları bu mirasın sürdürülebilirliğini geleneksel dokuma alanında kısıtlamıştır. Bu noktada Olgunlaşma Enstitüleri, arşivlerindeki geleneksel verileri farklı sanat disiplinlerine aktararak kültürel mirasın korunmasında stratejik bir rol üstlenmektedir. Bu çalışma, Kayseri Olgunlaşma Enstitüsü arşivinde yer alan Bünyan ve Yahyalı halı motiflerinin, enstitü atölyelerinde üretilen geleneksel giyim (bindallı) ve seramik objelere aktarılma süreçlerini incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden görsel analiz tekniği kullanılmıştır. Çalışmanın örneklemi, enstitü bünyesinde yürütülen projeler arasından ölçütlü amaçlı örnekleme yöntemiyle belirlenmiştir. Örneklem seçiminde; ürünlerin her iki halı geleneğini (Bünyan ve Yahyalı) temsil etmesi ve farklı uygulama disiplinlerini (nakış/giyim ve seramik) kapsaması temel ölçüt olarak alınmıştır. Bu doğrultuda seçilen sekiz adet ürün (dört bindallı, dört seramik/aksesuar), esin kaynağı olan orijinal halı desenleri ve teknik çizimleriyle karşılaştırmalı olarak analiz edilmiştir. İncelemede; motifin aslına sadakati, formun yeni yüzeye uyarlanma biçimi, kompozisyon değişiklikleri ve teknik uygulama özellikleri temel analiz kriterleri olarak belirlenmiştir. Bulgular, Bünyan halılarının karakteristik bitkisel madalyonlarının bindallı üzerindeki nakış uygulamalarında biçimsel bütünlüğünü koruduğunu; Yahyalı halılarının geometrik motiflerinin ise seramik yüzeylerde teknik zorunluluklar nedeniyle sadeleştirilerek yeniden yorumlandığını göstermektedir. Sonuç olarak çalışma, halı motiflerinin farklı materyaller üzerinde yeniden üretiminin kültürel sürekliliğe katkısını somut örnekler üzerinden ortaya koymaktadır.
Abstract
In the tradition of Turkish handicrafts, carpet weaving is one of the most established fields that carries social memory through its rich motif repertoire and symbolic language. Kayseri and its surroundings have historically been among the centers of this tradition with Bünyan and Yahyalı carpets; however, changing production conditions have restricted the sustainability of this heritage in the field of traditional weaving. At this point, Olgunlaşma Institutes play a strategic role in the preservation of cultural heritage by transferring the traditional data in their archives to different branches of art. This study aims to examine how Bünyan and Yahyalı carpet motifs preserved in the archive of Kayseri Olgunlaşma Institute are transferred to traditional clothing (bindallı) and ceramic objects produced in the institute’s workshops. The research is based on a qualitative visual analysis method. The sample was determined through criterion-based purposeful sampling among project outputs produced within the institute. In the selection of the sample, two main criteria were taken into account: representing both carpet traditions (Bünyan and Yahyalı) and covering different fields of application (embroidery/clothing and ceramics). Accordingly, eight products (four bindallı garments and four ceramic/accessory items) were selected and comparatively analyzed together with their original carpet patterns and technical drawings. In the analysis, four main criteria were used: fidelity to the source motif, the way the form is adapted to the new surface, changes in composition, and technical characteristics of the application. The findings indicate that the characteristic floral medallions of Bünyan carpets largely preserve their formal integrity in embroidery applications on bindallı, whereas the geometric motifs of Yahyalı carpets are simplified and reinterpreted on ceramic surfaces due to technical constraints. The study reveals, through concrete examples, how the re-production of carpet motifs on different materials contributes to the continuity of cultural heritage.
| Anahtar Kelimeler | Keywords | Bünyan Yahyalı halısı, motifaktarımı, görsel analiz, Bünyan Yahyalı carpet, motiftransmission, visual analysis, |
|---|
