Açıklama
Türkiye'nin hızla artan konut ihtiyacına yanıt vermek amacıyla Emlak Kredi Bankası öncülüğünde 1950’li yıllarda İstanbul’da inşa edilen 4. Levent Mahallesi, Türkiye’de modern şehircilik anlayışının erken örneklerinden biri olmasının yanı sıra, mimarlık ile plastik sanatların bütünleştiği önemli bir kamusal sanat uygulamasına da ev sahipliği yapmaktadır. Konutların inşa projesinin bir parçası olarak; Bedri Rahmi Eyüboğlu, Eren Eyüboğlu, Nurullah Berk, Sabri Berkel, Ercüment Kalmık ve Ferruh Başağa gibi sanatçıların tasarladığı mozaik panolar konutların cephelerine yerleştirilmiş, böylece modernist estetik anlayışın gündelik yaşam alanlarına taşınması sağlanmıştır. Soyut-geometrik eğilimlerden figüratif yorumlara uzanan geniş bir üslup çeşitliliği sergileyen çok sanatçılı bu program kapsamındaki üretimler içerisinde Anadolu’ya özgü geleneksel motiflerin yer aldığı kompozisyonlar (geyik, balık, boğa, kuş, güneş kursu, yıldız ve benzeri) belirgin biçimde öne çıkarak diğer çalışmalardan ayrılmaktadır.
Nitel araştırma yöntemi çerçevesinde biçimsel ve ikonografik analiz yaklaşımıyla hazırlanan bu bildiride, 4. Levent Mahallesi konutlarının cephe düzenlemesinde yer alan mozaiklerde görülen motiflerin biçimsel özellikleri, sembolik içerikleri ve geleneksel sanatlarla kurduğu ilişkinin modern mimari yüzeydeki yeniden yorumlanma biçimi ele alınmaktadır. Özellikle mimari çevreyle bütünleşen kalıcı kamusal sanat uygulamalarının, kentsel kimliğin oluşumuna, kolektif belleğin şekillenmesine ve toplumun ortak değerleri ile tarihsel birikimin görünür kılınmasına sağladığı katkı incelenmektedir. Çalışma, söz konusu mozaiklerde Anadolu’nun kültürel belleğine ait motiflerin modern sanat diliyle bütünleşme biçimlerini ortaya koymayı ve geleneksel görsel mirasın çağdaş kamusal mekânda varlığını sürdürme yöntemlerini değerlendirmeyi amaçlamaktadır.
| Constructed in Istanbul in the 1950s under the leadership of Emlak Kredi Bankası in response to Turkey’s rapidly increasing housing demand, the 4th Levent represents not only one of the early examples of modern urban planning in Turkey but also a significant instance of public art integrating architecture and the plastic arts. As part of the housing project, mosaics designed by artists such as Bedri Rahmi Eyüboğlu, Eren Eyüboğlu, Nurullah Berk, Sabri Berkel, Ercüment Kalmık and Ferruh Başağa were installed on the facades of the residential buildings, thereby extending modernist aesthetic principles into everyday living environments. Within this multi-artist program, which displays a wide range of stylistic diversity from abstract-geometric tendencies to figurative interpretations, compositions incorporating traditional Anatolian motifs (such as deer, fish, bull, bird, sun disk, star and similar forms) stand out distinctly from the other works.
Prepared within the framework of qualitative research employing formal and iconographic analysis, this article examines the formal characteristics and symbolic meanings of the motifs observed in the facade mosaics of the 4th Levent housings, as well as the ways in which their relationship with traditional arts is reinterpreted on the surface of modern architecture. Particularly attention is given to the contribution of permanent public art practices integrated into the architectural environment to the formation of urban identity, the shaping of collective memory, and the visibility of shared social values and historical accumulation. The study aims to reveal the modes of integration of motifs belonging to Anatolia’s cultural memory into the language of modern art and to evaluate the methods through which traditional visual heritage sustains its presence within the contemporary public sphere.
| Anahtar Kelimeler | Keywords | 4. Levent, Mozaik, Motif, Mimari, KamusalAlan | 4thLevent, Mosaics, Motifs, Architecture, PublicSphere |
|---|
