Konuşmacılar
Açıklama
Bir coğrafyanın geçmişi, sanatı ve yaşanmışlıkları; o toplumun ortak hafızasını örer. Bu bellek; bireysel deneyimleri aşarak kolektif bir bilinç, davranış ve semboller bütünü haline gelir. Antep İşi nakışı da Gaziantep merkezli gelişen ve Anadolu el sanatları geleneği içinde özgün bir konuma sahip olan geleneksel bir zanaattır. Gaziantep, 2015 yılında UNESCO Yaratıcı Şehirler Ağı’na gastronomi alanında dahil edilerek bu alandaki öncü konumunu tescillemiştir. Şehrin özgün kimliğinin ayrılmaz bir parçası olan geleneksel el sanatları, bu kültürel mirası tamamlayan temel unsurlardan biridir.Özellikle ipek dokuma üzerine icra edilen "Antep İşi" nakışı, estetik ve teknik nitelikleriyle 2025 yılı itibarıyla UNESCO Somut Olmayan Kültürel Mirasın Temsili Listesi’ne kaydedilmiştir. Bu uluslararası tescil, Gaziantep’in zanaat ve halk sanatları birikiminin küresel ölçekte korunmasına ve şehrin kültürel kimliğinin sürdürülebilirliğine stratejik bir katkı sağlamıştır.
Bu bildirinin temel hareket noktası, Gaziantep Kent Arşivi ve Araştırma Merkezi (GKAM) envanter kayıtları, yazılı-görsel materyal kullanarak sergi koleksiyonları ve sözlü tarih çalışmalarıdır. Çalışma, söz konusu kurumsal birikimi merkeze alarak Antep İşi nakışlarında yer alan motif repertuarını tarihsel, sembolik ve kültürel süreklilik bağlamında değerlendirmeyi amaçlamaktadır.
Araştırmada, GKAM envanterinde kayıtlı nakış örnekleri üzerinden motiflerin form özellikleri, kompozisyon düzenleri ve adlandırmaları analiz edilmesi amaçlanmıştır. Ayrıca merkez bünyesinde yürütülen sözlü tarih görüşmeleri aracılığıyla, motiflerin üretim bağlamı, kullanım alanları ve anlam dünyası üretici kadınların anlatıları, kadının toplumsal çalışmalardaki rolünün çalışma-emek çerçevesinde ele alınmıştır. Bu veriler, motiflerin yalnızca estetik unsurlar değil; toplumsal hafızayı taşıyan sembolik kodlar olduğunu ortaya koymaktadır.
Kartopu, Çitibadem, Cemelyan, Örümcek Ajuru, Mercimek, kompozisyonları gibi unsurların bereket, devamlılık ve koruyuculuk gibi anlam katmanlarıyla ilişkilendirildiği görülmektedir. Motif adlandırmalarında yerel dilin ve gündelik hayatın izleri belirgindir. Bu durum, Antep İşi’nin yaşayan bir kültürel pratik olarak toplumsal bağlamdan kopmadığını ve bir süreklilik içerisinde olduğunu bizlere göstermektedir.
Sonuç olarak çalışma, Gaziantep Kent Arşivi ve Araştırma Merkezi’nin envanter kayıtlarının verilerini merkeze alarak Antep İşi motiflerinin Anadolu motif geleneği içindeki konumunu ve önemini somut örnekler üzerinden ortaya koymakta; geleneksel estetik birikimin kültürel sürdürülebilirlik ve modern tasarım perspektifleriyle yeniden değerlendirilmesine katkı sunmayı hedeflemektedir.
| Anahtar Kelimeler | Keywords | Antep İşi, Motif, Gaziantep, Kültürel Hafıza, Sözlü Tarih, Bellek. |
|---|
