Açıklama
Osmanlı saray sanatında gelişen süsleme anlayışı, Anadolu’nun yerel dokuma gelenekleri üzerinde belirleyici bir etki yaratmıştır. Bu etkileşimin dikkat çekici örneklerinden biri, XVI. yüzyıldan itibaren saray nakkaşhanelerinde şekillenen Lübnankârî üslubun, Kahramanmaraş yöresine özgü geleneksel erkek giysisi olan Maraş Abası üzerindeki yansımalarıdır. Lübnankârî estetik, özellikle sırma kullanımı, merkezî kompozisyon anlayışı, köşegen (verev) yerleşimler ve çerçeveleyici bezeme unsurlarıyla tanımlanmaktadır.
Bu bildiri, Maraş Abasında görülen süsleme düzenini Lübnankârî estetik bağlamında ele alarak, giysi yüzeyinde oluşturulan biçimsel ve kompozisyonel kurguyu analiz etmeyi amaçlamaktadır. Çalışma, nitel araştırma yöntemiyle yürütülmüş; özgün Maraş Abası örnekleri üzerinden dokuma tekniği, motif repertuarı ve motiflerin yüzeydeki yerleşimi incelenmiştir. Araştırmada pazvat, köprü, sandık, selvi, gül, şekerpare ve bukağı motifleri merkezinde ilerlenmiş; bu motiflerin simetri, denge, ritim ve hiyerarşi ilkeleri doğrultusunda oluşturduğu kompozisyon yapısı değerlendirilmiştir.
Elde edilen bulgular, Maraş Abasında görülen bezeme anlayışının yalnızca estetik bir tercih olmadığını; aynı zamanda koruma, dua ve bereket gibi sembolik anlamlar taşıyan bütüncül bir görsel dil oluşturduğunu ortaya koymaktadır. Lübnankârî estetik anlayış, Maraş Abasında saray sanatının etkisini yerel dokuma geleneğiyle sentezleyen bir yapı sergilemekte ve Anadolu’nun kültürel sürekliliğini yansıtan önemli bir örnek olarak değerlendirilmektedir.
Abstract
The ornamental aesthetics developed in the Ottoman court art had a significant influence on local textile traditions in Anatolia. One of the remarkable reflections of this interaction can be observed in the Maraş Aba, a traditional male garment from Kahramanmaraş, through the influence of the Lübnankârî style, which emerged in the Ottoman palace workshops from the sixteenth century onwards. Lübnankârî aesthetics is characterized by the extensive use of metallic threads, a centralized compositional structure, diagonal arrangements, and framing ornamental elements.
This paper aims to analyze the formal and compositional structure of the decorative system observed on the Maraş Aba within the aesthetic framework of Lübnankârî. The study is conducted using a qualitative research approach and is based on the examination of original Maraş Aba samples. The analysis focuses on weaving techniques, motif repertoire, and the spatial organization of motifs on the garment surface. Particular attention is given to motifs such as pazvat, köprü (bridge), sandık (chest), cypress, rose, şekerpare (eye), and bukağı (shackle), evaluating their role in establishing symmetry, balance, rhythm, and hierarchical order.
The findings reveal that the ornamental composition of the Maraş Aba goes beyond mere aesthetic concerns and constitutes a comprehensive visual language embedded with symbolic meanings such as protection, prayer, and prosperity. Within this context, the Lübnankârî aesthetic in the Maraş Aba represents a synthesis of Ottoman court art and local weaving traditions, reflecting the continuity and cultural depth of Anatolian textile heritage.
| Anahtar Kelimeler | Keywords | Maraş Abası, Lübnankârî, , Motif, Kompozisyon, Maraş Aba, Lübnankârî, Motif, Composition, |
|---|
