Açıklama
Özet
Kültürün endüstrileşmesi 19. yüzyılda Batı’da meydana gelen Sanayi Devrimi’nin bir sonucu olarak görülmektedir. Kültür endüstrisi kavramı ise 1947 yılında Theodor W. Adorno ve Max Horkheimer tarafından kullanılmıştır. Bu dönemde tüketim, kitle, meta gibi kavramlar üzerinden kültür endüstrisine olumsuz bir anlam yüklenmiştir. 20. yüzyılın sonlarına doğru değişen kültürel, ekonomik ve sosyal yapının sonucunda kültür bir kaynak olarak görülmeye başlanmıştır. Kültürün endüstrileşmesine yüklenen olumsuz anlamlar yerine kültürün yaratıcılık ve kalkınma gibi özellikleri vurgulanarak bu ekonomik kaynağın kültürlerin yaşatılması ve aktarılması için önemli bir araç olduğu belirtilmiştir. Son dönemde Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü çatısı altında gerçekleşen çalışmalar da kültürün ekonomik ve ticari boyutunun yerel kültürler için önemli olduğunu göstermektedir.
Bu çalışma; kültür endüstrisi, yaratıcılık ve uygulamalı halk bilimi bağlamında Paşabahçe markasının ürünlerinde kullandığı geleneksel motifleri analiz etmeyi amaçlamaktadır. Paşabahçe mağazalarının internet satış sayfası ve katalogları nitel doküman analiziyle incelenmiş ve bulgular betimsel içerik analiziyle yorumlanmıştır. Paşabahçe’nin ürünlerinde mimariden mitolojiye pek çok motifin yer aldığı tespit edilmiştir. Çalışma için Paşabahçe markasının seçilmesinin sebepleri arasında 70 yıldır cam sektöründe mağazacılık faaliyetlerini devam ettirmesi, özellikle 1999 yılında ilk butik koleksiyonu olan Osmanlı Koleksiyonu’ndan günümüze toplamda 17 butik koleksiyon oluşturmuş olması ve bu koleksiyonlarda Türk kültürüne ait motiflere yer vererek bu ürünleri Türkiye dışında 43 ülkeye ulaştırması sayılabilir.
Paşabahçe’nin koleksiyon ürünlerinde kullanmış olduğu motifler, Anadolu kültürünün ve değerlerinin tanıtımı açısından önem taşıdığı ve uluslararası alanda Türkiye’nin bir yumuşak güç unsuru olarak kullanılabilir potansiyele sahip olduğu görülmüştür. Motiflerin tasarımlarında ise yaratıcılığın öne çıktığı tespit edilmiştir. Ancak ürünlerin tanıtımında hazırlanan metinlerin daha çok bilgilendirici tarzda olduğu görülmüştür. Bundan dolayı bu metinlerin kültürün pazarlanmasında yeterli olmadığı söylenebilir. Günümüz pazarlama tekniklerinden en önemlilerinden birisi kültürel kodların ve imgelerin hikâyeler üzerinden pazarlanmasıdır. Bu ürünlerde kullanılan motiflerin efsane, mitoloji gibi metinlerle bağları güçlendirilmeli ürünlerin tanıtım metinleri bu bakış açısıyla yeniden kurgulanmalıdır. Ayrıca uygulamalı halk bilimi çalışmaları açısından önem taşıyan bu tasarımlar ve metinleri oluşturulurken halk bilimcilerin görüşlerinden de yararlanılmalıdır.
Abstract
The industrialization of culture is seen as a result of the Industrial Revolution that occurred in the West in the 19th century. The concept of the culture industry was used by Theodor W. Adorno and Max Horkheimer in 1947. In this period, a negative meaning was attributed to the culture industry through concepts such as consumption, mass, and commodity. Towards the end of the 20th century, as a result of the changing cultural, economic, and social structure, culture began to be seen as a resource. Instead of the negative meanings attributed to the industrialization of culture, its characteristics such as creativity and development have been emphasized, stating that this economic resource is an important tool for the survival and transmission of cultures. Recent studies carried out under the umbrella of United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization also show that the economic and commercial dimension of culture is important for local cultures. This study aims to analyze the traditional motifs used by the Paşabahçe brand in its products in the context of the culture industry, creativity, and applied folklore. Paşabahçe stores' online sales page and catalogs were examined through qualitative document analysis, and the findings were interpreted using descriptive content analysis. It has been determined that Paşabahçe products include many motifs ranging from architecture to mythology. The reasons for choosing the Paşabahçe brand for the study include its continuous retail activities in the glass sector for 70 years, the creation of 17 boutique collections in total since its first boutique collection, the Ottoman Collection, in 1999, and the delivery of these products to 43 countries outside of Turkey by including motifs belonging to Turkish culture in these collections. The motifs Paşabahçe has used in its collection products are important for the promotion of Anatolian culture and values, and it has been seen that they have the potential to be used as an element of Turkey's soft power in the international arena. It has been determined that creativity stands out in the designs of the motifs. However, it has been observed that the texts prepared for the promotion of the products are mostly informative. Therefore, it can be said that these texts are not sufficient for the marketing of culture. One of the most important marketing techniques today is the marketing of cultural codes and images through stories. The ties of the motifs used in these products with texts such as legends and mythology should be strengthened, and the promotional texts of the products should be reconstructed from this perspective. In addition, the opinions of folklorists should be utilized when creating these designs and texts, which are important in terms of applied folklore studies.
| Anahtar Kelimeler | Keywords | Kültür endüstrisi, Anadolu, Paşabahçe, El sanatları. / Culture industry, Anatolia, Paşabahçe, Handicrafts. |
|---|
