Açıklama
Özet
Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî’nin Mesnevî-i Ma‘nevî adlı eserinin el yazmaları süsleme unsurları açısından incelendiğinde, karşılaşılan unsurlardan biri de kökleri Orta Asya’ya kadar uzanan ebru sanatıdır. Bu çerçevede mevcut çalışmanın konusu ciltlerinde ebru örnekleri bulunan XIV. yüzyıla ait altı adet Mesnevî nüshası üzerine temellendirilmiştir. Söz konusu nüshalardan biri Berlin Königlichen Bibliothek Numara 763’te, geri kalan altı nüsha ise Türkiye’deki beş farklı kütüphane arşivinde koruma altındadır. Mevzubahis altı el yazması eser incelendiğinde; Berlin Königlichen Bibliothek Numara 763’te bulunan nüshadaki ebru, nüshanın vikaye varaklarına uygulanmış Lahor çividi, siyah, beyaz, yeşil veyahut gri renkli tonlarda bülbül yuvası desenli ebrudur. Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesi Kütüphanesi Mustafa Con A 259 numaralı nüshanın ön ve arka kapaklarının iç tarafları açık sarı, oksit kırmızı, çivit mavi ve beyaz tonlarda taraklı desen üzerine bülbül yuvası ebru motifli kâğıt kaplıdır. Manisa İl Halk Kütüphanesi’nde bulunan 7207 numaralı nüshada ön kapağın arka tarafı ve takip eden varak oksit sarı, oksit kırmızı ve açık mavi tonlarında gel-git ve şal desenli ebru kâğıdı kaplıdır. Aynı kütüphanenin 2648 numaralı nüshasının miklebi açık mavi ve beyaz tonlarda dalgalı ebru ile kaplanmıştır. Konya Mevlânâ Müzesi 52 ve 1113 numaralı nüshalar incelendiğinde 52 numaralı nüshanın cildinin arka kapağının siyah tonlarda hatip ebru desenli kâğıtla kaplı olduğu; 1113 numaralı nüshanın ise baş ve sonda yer alan vikaye varaklarının hafif tonlarda beyaz, oksit kırmızı ve oksit sarı renkte battal ebrulu olduğu tespit edilmiştir. Neticede, yukarıda kütüphane ve demirbaş bilgileri verilen Mesnevî nüshalarındaki ebru örneklerinin bu nüshalarda genellikle vikaye varağı ya da cilt kapaklarının süslenmesi için kullanıldığı görülmektedir.
Abstract
When examining the manuscript of Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî's work titled Mesnevî-i Ma‘nevî in terms of decorative elements, one of the elements encountered is the art of ebru (marbling). In this context, the subject of the present study is based on six 14th-century manuscripts of the Masnavi that contain examples of marbling on their bindings. One of these manuscripts is preserved at the Berlin Königlichen Bibliothek Number 763, while the remaining six manuscripts are preserved in the archives of five different libraries in Türkiye. Upon examination of the six manuscripts in question, the ebru in the manuscript at Berlin Königlichen Bibliothek Number 763 is a nightingale's nest pattern in shades of Lahore indigo, black, white, green, or gray, applied to the protective pages of the manuscript. The front and back covers of manuscript number Mustafa Con A 259 at the Ankara University, Faculty of Language and History-Geography Library are covered with paper featuring a combed pattern in shades of light yellow, oxide, indigo red, blue, and white, depicting a nightingale's nest marbling motif. The manuscript numbered 7207, located in the Manisa Provincial Public Library, has its back of the front cover and the following page covered with marbled paper in shades of oxide yellow, oxide red, and light blue, featuring a gel-git and shawl pattern. The dust jacket flap of manuscript number 2648 in the same library is covered with shifted/wavy design marbled paper in color of light blue and white. Upon examination of copies numbered 52 and 1113 in the Konya Mevlana Museum it was determined that the back cover of manuscript number 52 is bound with paper featuring a hatip ebru pattern in black tones; while the first and last pages of manuscript number 1113 have a stone pattern in light tons of white, oxide red, and oxide yellow. Indeed, it is observed that the ebru patterns in the Masnavi manuscripts, whose library and inventory information is given above, were generally used in these manuscripts to decorate the protective leaves or book covers.
| Anahtar Kelimeler | Keywords | Ebru Sanatı, Mesnevi ve Ebru. | Ebru Art, Masnavi and Ebru Art. |
|---|
