Açıklama
Anadolu dokuma sanatı, göçebe toplulukların doğayı, inançlarını ve sosyal yapılarını sembolize ettikleri en güçlü görsel dillerden biridir. Çukurova havzasının stratejik noktalarında yer alan Osmaniye’nin Toprakkale ve Düziçi ilçeleri, tarihsel süreçte Yörük ve Avşar boylarının yerleşim ve yaylak güzergâhı olması hasebiyle zengin bir kirkitli dokuma (halı, kilim, heybe, torba) geleneğine sahiptir. Bu bildirinin amacı, bölgedeki kirkitli dokumaların estetik karakterini; renk tercihleri ve motif tipolojisi üzerinden disiplinlerarası bir bakış açısıyla analiz etmektir.
Çalışma kapsamında, Toprakkale ve Düziçi yörelerinden derlenen özgün dokuma örnekleri incelenmiş; "kirkit" vuruş tekniğinin dokuma sıklığı ve desen netliği üzerindeki belirleyici rolü üzerinde durulmuştur. Yöre dokumalarında sıklıkla karşımıza çıkan çengel, göz, akrep ve sinek gibi motiflerin, Yörüklerin doğa ile olan mücadelesini ve korunma içgüdüsünü nasıl estetik bir forma dönüştürdüğü tartışılmaktadır. Ayrıca, Çukurova’nın sıcak iklimini ve Yörük ruhunun canlılığını yansıtan "al" (kırmızı), "gök" (mavi) ve "püren" (sarı) renklerinin kök boya geleneğindeki karşılıkları ve bu renklerin motiflerle kurduğu kompozisyon hiyerarşisi çözümlenmiştir.
Saha araştırmaları ve yerel koleksiyonlardaki örneklerin incelenmesiyle hazırlanan bu çalışma, Osmaniye’nin kirkitli dokumalarını sadece birer el sanatı ürünü olarak değil, Yörük estetik anlayışının günümüze ulaşan somut olmayan kültürel miras belgeleri olarak değerlendirmeyi hedeflemektedir.
| Anahtar Kelimeler | Keywords | : Osmaniye Dokumaları, Toprakkale, Düziçi, Kirkitli Dokuma, Yörük Estetiği, Motif Sembolizmi. |
|---|
