14–16 May 2026
Mersin
Europe/Istanbul saat dilimi

Türk Efsanelerinde Mendil Motifinin İşlevsel ve Sembolik Anlamları

Planlanmamış
15dk
Mersin

Mersin

Mersin Üniversitesi Çiftlikköy Kampüsü 33343 Yenişehir / MERSİN
7.1 Somut Olmayan Kültürel Miras Bağlamında Motifler | Motifs in the Context of Intangible Cultural Heritage

Açıklama

Bu bildiri, Türk efsanelerinde gündelik hayatta sıradan bir kullanım alanına sahip olan mendilin, anlatı bağlamı içerisinde kazandığı işlevsel ve sembolik anlamları incelemeyi amaçlamaktadır. Efsanelerde mendil, yalnızca işlevsel bir eşya değil; kutsallık, temsil ve dönüşüm gibi çok katmanlı anlamlar yüklenen bir motif olarak karşımıza çıkmaktadır. Çalışmada nitel araştırma yöntemi benimsenmiş; literatürde yer alan Türk efsaneleri doküman incelemesi yoluyla değerlendirilmiş ve mendil motifi motif çözümlemesi yöntemiyle ele alınmıştır. Bulgular, mendilin Türk efsanelerinde temsil etme, şifa verme, bohça/kese olarak taşıma, bağlama, kimlik aktarma ve dönüştürme gibi işlevler üstlendiğini ortaya koymaktadır. Hz. İsa ve mendili efsanesinde mendil, kutsal varlığın temsili ve koruyucu bir tılsım işlevi kazanırken; Hz. Ali anlatısında şifa verici ve bedensel bütünlüğü yeniden sağlayan bir araç olarak karşımıza çıkmaktadır. Hasan Baba–Çırpılı Baba efsanelerinde ise mendil, olağanüstü taşıyıcılığıyla dikkat çekmektedir. Sonuç olarak mendil, Türk efsanelerinde yardımcı bir unsur olmanın ötesine geçerek anlatının anlam dünyasını kuran merkezi ve sembolik bir motif hâline gelmektedir.

Anahtar Kelimeler | Keywords Mendil motifi, Türk efsaneleri, Temsil, Kutsal nesne, Sembolik anlam

Author

MERAL AVCI (KASTAMONU OLGUNLAŞMA ENSTİTÜSÜ)

Sunum Materyalleri