Açıklama
Bu bildiri, Anadolu sözlü kültüründe yer alan geleneksel motiflerin yapay zekâ destekli metin üretiminde nasıl temsil edildiğini ve bu temsil biçimlerinin kültürel bellekle ilişkisini incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışmanın temel sorusu, kültürel belleğin taşıyıcısı olan motiflerin dijital anlatılarda işlevsel bir süreklilik mi yoksa anlam düzleşmesi mi yaşadığıdır.
Yöntem olarak, sözlü kültürde sıkça karşılaşılan yol, kader, dağ, ateş ve hayvan motifleri seçilmiş; bu motiflerin atasözü ve deyimlerdeki kullanımları ile yapay zekâ tarafından kontrollü yönlendirmelerle üretilmiş kısa metinlerdeki temsilleri karşılaştırmalı olarak analiz edilmiştir. Analiz sürecinde motiflerin bağlamla ilişkisi, anlam yoğunluğu ve normatif işlevi temel ölçütler olarak alınmıştır.
Bulgular, geleneksel metinlerde motiflerin toplumsal deneyimi yoğunlaştıran, davranış yönlendiren ve kültürel belleği canlı tutan işlevlere sahip olduğunu; yapay zekâ metinlerinde ise motiflerin çoğunlukla tanınabilirlik ve estetik çağrışım üretme amacıyla kullanıldığını göstermektedir. Bu durum, motiflerin kültürel bağlamdan kısmen koparak anlatısal şablonlara dönüşme eğilimi taşıdığını ortaya koymaktadır.
Sonuç olarak çalışma, yapay zekânın geleneksel motifleri yeniden üretme kapasitesini teknik bir yeterlilik sorunu olarak değil, kültürel temsil ve anlam aktarımı bağlamında değerlendirmektedir. Dijital anlatılarda motiflerin kültürel bellekle kurduğu ilişkinin dönüşümü, çağdaş kültürel üretim süreçleri açısından tartışmaya açılmaktadır.
Anahtar Kelimeler: Kültürel bellek, motif, sözlü gelenek, yapay zekâ, dijital anlatı.
This paper aims to examine how traditional motifs in Anatolian oral culture are represented in AI-assisted text generation and to explore the relationship between these modes of representation and cultural memory. The central research question is whether motifs that function as carriers of cultural memory maintain their functional continuity in digital narratives or undergo semantic flattening.
Methodologically, frequently encountered motifs in oral tradition—such as the road, fate, mountain, fire, and animal motifs—were selected. Their functions in proverbs and idioms were comparatively analyzed alongside their representations in short texts generated through controlled prompts in an AI-based text production system. The analysis was conducted according to three main criteria: contextual embeddedness, density of meaning, and normative function.
The findings indicate that in traditional texts, motifs condense social experience, guide behavior, and sustain cultural memory, whereas in AI-generated texts they are predominantly employed to provide recognizability and aesthetic resonance. This suggests a tendency for motifs to become partially detached from their cultural context and to function as narrative templates.
In conclusion, the study approaches the reproduction of traditional motifs by artificial intelligence not as a matter of technical adequacy but as an issue of cultural representation and meaning transmission. The transformation of the relationship between motifs and cultural memory in digital narratives is discussed within the framework of contemporary cultural production.
Keywords: Cultural memory, motif, oral tradition, artificial intelligence, digital narrative.
| Anahtar Kelimeler | Keywords | Kültürel bellek, motif, sözlü gelenek, yapay zekâ, dijital anlatı |
|---|
